Bệnh do lớp bào tử trùng sporozora

1. Bệnh do Trùng lông Balantidium coli (Lây từ lợn)

Đây là loại ký sinh trùng cư trú chủ yếu ở manh tràng, xâm nhập vào niêm mạc ruột gây viêm loét.

• Nguyên nhân: Do ăn uống phải thức ăn, nguồn nước nhiễm phân lợn có chứa bào nang Balantidium coli. Lợn là vật chủ chính mang mầm bệnh.
• Triệu chứng: Rất giống bệnh lỵ amíp.
  • Đau bụng, mót rặn.
  • Đi ngoài phân có máu.
  • Bệnh có thể diễn biến mãn tính hoặc cấp tính. Biến chứng nặng có thể gây viêm cơ tim cấp hoặc thủng ruột.
• Điều trị:
  • Dùng kháng sinh theo chỉ định (Tetracyclin, Ampixilin hoặc Metronidazol).
  • Lưu ý: Cần vệ sinh ăn uống và hạn chế nuôi lợn thả rông.

2. Bệnh tiêu chảy do Cryptosporidium parvum

Đây là tác nhân hàng đầu gây tiêu chảy ở trẻ em và người suy giảm miễn dịch. Tại Việt Nam, tỷ lệ rau sống nhiễm loại này lên tới 10-19%.

• Đường lây: Lây từ động vật sang người hoặc người sang người qua đường ăn uống (thức ăn, nước uống nhiễm nang kén).
• Triệu chứng:
  • Người khỏe mạnh: Ủ bệnh khoảng 16 ngày. Sau đó viêm dạ dày, ruột, tiêu chảy (5-10 lần/ngày), nôn mửa, sốt nhẹ. Tự khỏi sau 1-2 tuần.
  • Người suy giảm miễn dịch (HIV/AIDS, suy dinh dưỡng): Tiêu chảy dữ dội, kéo dài, sụt cân nhanh (20-30kg), mất nước nặng.
• Điều trị:
  • Chủ yếu là bù nước và điều trị triệu chứng (thuốc Loperamid).
  • Hiện chưa có thuốc đặc hiệu hoàn toàn, thuốc Paromomycin sulphate đang được xem là có triển vọng.

3. Bệnh do Cyclospora (Ký sinh trùng trong nước)

Được phát hiện tại Việt Nam từ năm 1997, loại này thường tìm thấy trong nước máy và nước ao hồ bị ô nhiễm.

• Đặc điểm: Gây rối loạn tiêu hóa kéo dài.
• Điều trị: Hiệu quả với thuốc Trimethoprim hoặc Sulfametoxazol.

4. Bệnh Toxoplasma (Ký sinh trùng từ Mèo)

Đây là nỗi lo lớn nhất của phụ nữ mang thai. Toxoplasma gondii là ký sinh trùng nội bào, với vật chủ chính là mèo.

• Con đường lây nhiễm:
  • Tiếp xúc với phân, nước bọt của mèo nhiễm bệnh.
  • Ăn thịt động vật nấu chưa chín kỹ.
  • Lây truyền qua nhau thai từ mẹ sang con.
• Mức độ nguy hiểm:
  • Ở người lớn: Thường không triệu chứng hoặc nhẹ.
  • Ở phụ nữ có thai: Tỷ lệ dương tính ở phụ nữ từng sảy thai lên tới 8,9%. Bệnh gây sảy thai, thai chết lưu hoặc dị dạng thai nhi bẩm sinh.
  • Biến chứng khác: Viêm não, viêm võng mạc mắt.
• Điều trị: Sử dụng nhóm thuốc Sulfamid, Pyrimethamin hoặc Spiramycin (Rovamycin) tùy theo đối tượng (trẻ em hay người lớn).

5. Bệnh do Amíp tự do (Amíp ăn não)

Loại này ít gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm, thường sống tự do trong nước ngọt, nước mặn, đất.

• Các chủng thường gặp:
  • Naegleria fowleri: Xâm nhập qua mũi khi tắm, gây viêm màng não (tử vong rất cao).
  • Acanthamoeba: Thường gây viêm loét giác mạc mắt (đặc biệt ở người dùng kính áp tròng sai cách).
• Điều trị: Rất khó khăn.
  • Thể não: Dùng Amphotericin B.
  • Thể mắt: Ghép giác mạc hoặc dùng thuốc sát khuẩn tại chỗ.

---

Lời khuyên phòng bệnh chung

Dựa trên chu trình lây nhiễm của các loại ký sinh trùng trên, các chuyên gia khuyến cáo:

1. Ăn chín uống sôi: Hạn chế ăn rau sống, tiết canh, thịt tái.
2. Vệ sinh cá nhân: Rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
3. Quản lý vật nuôi:
   • Không nuôi lợn thả rông (tránh Balantidium coli).
   • Phụ nữ mang thai hạn chế tiếp xúc phân mèo (tránh Toxoplasma).
4. Thận trọng với nguồn nước: Tránh tắm ở ao tù nước đọng để phòng amíp xâm nhập.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin. Khi có các triệu chứng tiêu chảy kéo dài, phân có máu hoặc sốt không rõ nguyên nhân, bạn cần đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm phân và được bác sĩ kê đơn thuốc chính xác.

---