Một số bệnh do vi nấm

1. Các bệnh Nấm Da Đầu

Nấm da đầu thường gây ngứa, rụng tóc và mất thẩm mỹ nghiêm trọng. Có 4 dạng chính:

• Nấm đầu mảng xám (do Microsporum sp): Tóc bị đứt ngang cách da đầu vài milimet, tạo thành các mảng tròn, không sưng. Bệnh rất dễ lây trong tập thể trẻ em.
• Nấm đầu mưng mủ (do Trichophyton mentagrophytes): Da đầu bị sưng, có mủ bọc ở chân sợi tóc gây rụng tóc thành mảng tròn, gồ cao.
• Nấm đầu chấm đen (do Trichophyton tonsurans): Sợi tóc đứt ngang sát da đầu, nhìn vào như những chấm đen nhỏ.
• Nấm đầu lõm chén (do Trichophyton schoenleinii): Đây là bệnh mạn tính. Da đầu có những đám lõm hình chén (đường kính 10-15mm), bờ gồ cao, có mùi hôi như chuột, bệnh kéo dài làm tóc rụng vĩnh viễn (hói đầu).

2. Các bệnh Nấm Da Thân và Tay Chân

• Bệnh Hắc lào (do Trichophyton rubrum): Tổn thương là các mảng đỏ có bọng nước, ngứa nhiều, lan rộng ra xung quanh tạo thành hình vòng tròn đồng tâm (như hình đồng xu).
• Bệnh Vảy rồng (do T. concentricum): Da không viêm nhưng ngứa và tróc vảy. Vảy xếp thành hình đồng tâm như vảy rồng. Bệnh rất khó chữa và hay tái phát.
• Nấm bẹn: Xuất hiện ở 2 bên bẹn, mảng da đỏ hồng, đối xứng, bờ gồ cao và rất ngứa.
• Lang ben (do Malassezia furfur): Đây là loài nấm ưa chất béo. Biểu hiện là các mảng da đổi màu (trắng, hồng hoặc nâu), giới hạn rõ, hơi bong vảy. Nấm ngăn cản sự hấp thụ tia cực tím nên vùng da bệnh thường nhạt màu hơn da lành.
• Nấm đen lòng bàn tay: Xuất hiện các dát màu nâu đến đen ở lòng bàn tay, không sưng, không bong vảy.

3. Bệnh Nấm ở Lông, Tóc và Móng

• Nấm móng: Móng tay/chân bị dày lên, sần sùi, móng đục, lồi lõm và dễ gãy (xù xì).
• Bệnh Trứng tóc (Piedra):
  • Trứng tóc đen: Dọc theo sợi tóc có nhiều hạt rắn chắc, màu nâu đen, kích thước nhỏ như hạt cát.
  • Trứng tóc trắng: Dọc sợi tóc, râu lông có nhiều hạt mềm, màu trắng hoặc nâu nhạt.

4. Bệnh do nấm Candida và Nấm niêm mạc

Nấm Candida albicans là thủ phạm chính gây ra nhiều bệnh lý ở niêm mạc:

• Tưa miệng: Thường gặp ở trẻ suy dinh dưỡng hoặc người dùng kháng sinh kéo dài. Lưỡi và vòm họng xuất hiện màng giả màu trắng, dễ bóc nhưng gây đau rát.
• Viêm giác mạc (Mắt): Do nấm Candida hoặc Aspergillus xâm nhập sau chấn thương (bụi, lá cây quệt vào mắt). Tuyệt đối không dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid vì sẽ làm bệnh nặng thêm, gây mù lòa.
• Viêm ống tai ngoài: Ngứa, sưng, chảy nước vàng và mủ.
• Viêm âm đạo – âm hộ: Niêm mạc sưng đỏ, có nhiều mảng trắng (khí hư) như váng sữa, rất ngứa.

5. Các bệnh nấm sâu và nội tạng (Nguy hiểm)

Nhóm bệnh này ít gặp nhưng thường để lại hậu quả nặng nề:

• Nấm nội tạng (do Cryptococcus neoformans): Là nấm men có vỏ dày, thường gây viêm phổi hoặc viêm màng não. Bệnh hay gặp ở người suy giảm miễn dịch (như bệnh nhân AIDS).
• Bệnh u chân (Mycetoma): Chân hay hàm sưng to, sau một thời gian da bị loét và chảy mủ đặc, có thể ăn sâu vào xương.
• Nấm mô dưới da (do Sporothrix schenckii): Thường gặp ở người làm vườn (bị gai đâm, xước da). Nấm xâm nhập tạo thành các nốt sần, loét chạy dọc theo đường bạch huyết.

---

Lời khuyên phòng bệnh

Đa số các bệnh nấm da lây truyền qua việc dùng chung đồ dùng cá nhân (lược, khăn, mũ), tiếp xúc với vật nuôi (chó, mèo) hoặc vệ sinh kém. Để phòng tránh:

1. Giữ cơ thể khô ráo, sạch sẽ.
2. Không dùng chung đồ dùng cá nhân.
3. Khi có dấu hiệu ngứa, nổi mẩn hình vòng tròn, rụng tóc… cần đi khám da liễu để xác định đúng loại nấm và dùng thuốc phù hợp.