Mô Phôi – Bài 8 – Phân bố thần kinh của cơ xương – Mô liên kết

1. Sợi Thần Kinh Vận Động

Mọi hoạt động của cơ xương đều bắt nguồn từ các tín hiệu điện được truyền qua sợi thần kinh vận động.

• Xuất phát điểm: Các sợi này bắt nguồn từ các tế bào thần kinh đa cực (nơron đa cực) nằm ở sừng trước của tủy sống. Tủy sống chính là “trung tâm điều khiển” gửi lệnh xuống cơ bắp.
• Đặc điểm: Chúng là những sợi thần kinh có kích thước lớn và được bao bọc bởi một lớp vỏ myelin. Lớp myelin này giống như lớp cách điện, giúp các tín hiệu thần kinh truyền đi nhanh chóng và hiệu quả hơn rất nhiều.

2. Đơn Vị Vận Động (Motor Unit)

Để hiểu cách cơ bắp hoạt động, chúng ta cần biết về Đơn vị vận động (Motor unit). Đây là một khái niệm cực kỳ quan trọng:

• Cấu tạo: Một đơn vị vận động bao gồm một nơron sừng trước và TẤT CẢ các sợi cơ mà nơron đó điều khiển.
• Sự đa dạng:
  • Đơn vị vận động nhỏ: Tìm thấy ở các cơ yêu cầu sự chính xác cao như cơ mắt. Một nơron có thể chỉ điều khiển vài sợi cơ, cho phép chúng ta thực hiện những chuyển động tinh vi.
  • Đơn vị vận động lớn: Có mặt ở các cơ tư thế (ví dụ: cơ đùi, cơ lưng), nơi cần sức mạnh lớn hơn là sự tinh tế. Một nơron có thể điều khiển hàng trăm, thậm chí hàng nghìn sợi cơ cùng lúc. Khi bạn nâng vật nặng, hàng loạt đơn vị vận động lớn được kích hoạt.

3. Tấm Tận Cùng Vận Động (Motor End Plate)

Vậy làm thế nào tín hiệu thần kinh từ sợi thần kinh vận động “nói chuyện” với sợi cơ? Đó là nhờ Tấm tận cùng vận động (Motor end plate).

• Vị trí: Đây chính là điểm nối đặc biệt giữa đầu tận cùng của sợi thần kinh và sợi cơ.
• Chức năng: Tại đây, các chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitter) được giải phóng, truyền tín hiệu từ thần kinh sang cơ, gây ra sự co cơ. Đây là một khớp thần kinh – cơ chuyên biệt, đảm bảo việc truyền tải thông tin diễn ra nhanh chóng và chính xác.

4. Thoi Cơ (Muscle Spindles)

Ngoài việc nhận lệnh từ não, cơ bắp còn có khả năng tự cảm nhận và điều chỉnh. Đó là nhờ các Thoi cơ (Muscle spindles):

• Bản chất: Chúng là các cơ quan cảm giác đặc biệt nằm ngay bên trong cơ.
• Chức năng: Thoi cơ phát hiện sự thay đổi về chiều dài và tốc độ thay đổi chiều dài của cơ bắp. Điều này cực kỳ quan trọng cho việc duy trì tư thế, phối hợp vận động và bảo vệ cơ khỏi bị kéo căng quá mức.
• Sợi thần kinh Gamma: Các thoi cơ này được cung cấp bởi sợi thần kinh gamma, xuất phát từ các nơron vận động gamma cũng ở sừng trước tủy sống. Hệ thống này giúp điều chỉnh độ nhạy của thoi cơ, đảm bảo chúng luôn hoạt động hiệu quả.