Kí sinh trùng

Ký sinh trùng – Bài 18 – Sán lá gan nhỏ – Giun sán y học

Đang tải câu hỏi…

Sán lá gan nhỏ (Clonorchis sinensisOpisthorchis viverrini):

1. Nguyên nhân gây bệnh và Phân bố

  • Tác nhân: Gồm 2 loài chính gây bệnh ở người:
    • Clonorchis sinensis: Phân bố chủ yếu ở Miền Bắc Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên.
    • Opisthorchis viverrini: Phân bố chủ yếu ở Miền Nam Việt Nam, Thái Lan, Lào.
  • Vị trí ký sinh: Sán ký sinh trong đường mật và túi mật của gan, đôi khi ở ống tụy.

2. Chu kỳ lây nhiễm

Bệnh lây truyền qua đường ăn uống, cụ thể là ăn cá nước ngọt chưa được nấu chín (gỏi cá).

  1. Trứng sán theo phân người bệnh xuống nước -> nở ra ấu trùng lông -> chui vào ốc (vật chủ trung gian 1).
  2. Ấu trùng phát triển trong ốc -> thành ấu trùng đuôi -> rời ốc chui vào cá nước ngọt (vật chủ trung gian 2).
  3. Tại cá, chúng tạo thành nang ấu trùng trong thịt cá.
  4. Người hoặc động vật ăn phải cá có nang ấu trùng chưa nấu chín -> ấu trùng vào dạ dày, lên gan, phát triển thành sán trưởng thành sau khoảng 26 ngày.

3. Tác hại và Triệu chứng

  • Cơ chế gây bệnh: Sán gây kích thích cơ học và tiết độc tố làm viêm đường mật, dày thành ống mật, xơ hóa gan, gan to.
  • Biến chứng nguy hiểm:
    • Tắc mật, viêm túi mật, sỏi mật.
    • Xơ gan cổ trướng.
    • Đặc biệt liên quan đến ung thư đường mật (Cholangiocarcinoma).
  • Triệu chứng lâm sàng:
    • Giai đoạn sớm: Thường không rõ, có thể rối loạn tiêu hóa nhẹ, chán ăn.
    • Giai đoạn muộn: Đau tức vùng gan (hạ sườn phải), vàng da, nước tiểu vàng, rối loạn tiêu hóa (đầy bụng, khó tiêu), gan to.

4. Chẩn đoán

  • Xét nghiệm: Tìm trứng sán trong phân hoặc dịch mật (tiêu chuẩn vàng).
  • Hỗ trợ: Siêu âm (gan tăng sáng, đường mật dày), xét nghiệm máu (tăng bạch cầu ái toan).

5. Điều trị

  • Thuốc đặc hiệu: Praziquantel (biệt dược: Billtricid, Distocid…).
  • Phác đồ điều trị ca bệnh:
    • Liều dùng: 25 mg/kg/lần x 3 lần/ngày x 1 ngày.
    • Khoảng cách giữa các liều: 4 – 6 giờ.
    • Uống lúc ăn no.
  • Chống chỉ định: Phụ nữ có thai 3 tháng đầu, người đang cho con bú (nếu dùng phải ngừng cho bú 72 giờ), suy gan thận nặng, dị ứng thuốc.

6. Phòng bệnh

  • Không ăn gỏi cá hoặc cá chưa nấu chín.
  • Quản lý phân, không dùng phân tươi nuôi cá (cầu tiêu ao cá).
  • Điều trị đặc hiệu cho người bệnh và tẩy sán cho chó mèo.

Comment ×

Your email address will not be published. Required fields are marked *