Đang tải câu hỏi…
Quiz Hoàn Tất!
Giun Lươn Não (Angiostrongylus)
Giun lươn não (Angiostrongylus) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não tăng bạch cầu ái toan.
1. Giun lươn não Angiostrongylus là gì?
Giun lươn não là tên gọi chung của bệnh do giống giun tròn Angiostrongylus gây nên. Trong hơn 20 loài thuộc giống này, có 2 loài chính gây bệnh nguy hiểm ở người:
- Angiostrongylus cantonensis: Gây viêm màng não tăng bạch cầu ái toan (phổ biến tại Châu Á, trong đó có Việt Nam).
- Angiostrongylus costaricensis: Thường tìm thấy ở khu vực Trung Mỹ và Bắc Mỹ.
Lịch sử phát hiện:
Loài A. cantonensis được tìm thấy lần đầu năm 1935 trên chuột tại Trung Quốc. Đến năm 1945, ca bệnh đầu tiên trên người được phát hiện tại Đài Loan (trong dịch não tủy). Năm 1962, các nhà khoa học xác nhận loài giun này là nguyên nhân gây viêm màng não tăng bạch cầu ái toan.
2. Chu kỳ “du ký” của giun lươn não: Vì sao người bị nhiễm?
Để hiểu cách phòng tránh, chúng ta cần nắm rõ vòng đời của loài giun này (dựa theo Hình 19 trong tài liệu):
- Vật chủ chính (Nơi giun trưởng thành): Là CHUỘT (chuột cống, chuột nhà). Giun sống trong phổi chuột, đẻ trứng
→\rightarrow→nở thành ấu trùng→\rightarrow→theo phân chuột ra ngoài. - Vật chủ trung gian (Nơi ấu trùng phát triển): Là các loài ỐC (ốc sên, ốc dưới nước). Ấu trùng xâm nhập vào ốc để phát triển.
- Vật chủ chứa (Paratenic host): Là tôm, cua, ếch… ăn phải ốc hoặc rau có chứa ấu trùng. Ấu trùng trú ngụ trong cơ thể các loài này nhưng không phát triển thêm.
⚠️ Con người bị nhiễm bệnh như thế nào?
Người là vật chủ tình cờ (ngõ cụt ký sinh). Chúng ta bị nhiễm bệnh do đường ăn uống:
- Ăn phải ốc, tôm, cua, ếch… chứa ấu trùng mà chưa được nấu chín.
- Ăn rau sống rửa không sạch có chứa ấu trùng hoặc dính chất nhầy của ốc nhiễm bệnh.
Khi vào cơ thể người, giun không thể phát triển thành con trưởng thành để sinh sản như ở chuột. Thay vào đó, chúng di chuyển lang thang và thường tấn công vào hệ thần kinh trung ương (não), gây ra các tổn thương nghiêm trọng.
3. Triệu chứng nhận biết khi nhiễm Giun lươn não
Khi xâm nhập vào cơ thể người, giun lươn não gây ra bệnh cảnh chính là Viêm màng não tăng bạch cầu ái toan.
Các triệu chứng điển hình bao gồm:
- Đau đầu dữ dội: Đây là dấu hiệu thường gặp nhất.
- Sốt, nôn và buồn nôn.
- Cứng gáy (dấu hiệu của kích thích màng não).
- Thần kinh: Co giật, liệt nhẹ, lác mắt, rối loạn phản xạ.
Vị trí giun trú ngụ:
Giun có thể được tìm thấy trong dịch não tủy, tiền phòng hay thủy tinh thể của mắt, và đôi khi ở động mạch phổi.
Xét nghiệm: Đặc điểm nổi bật nhất là chỉ số bạch cầu ái toan (Eosinophil) tăng rất cao trong máu ngoại vi và đặc biệt là trong dịch não tủy.
4. Tình hình bệnh Giun lươn não tại Việt Nam
Việt Nam nằm trong vùng lưu hành của bệnh, và thực tế lâm sàng đã ghi nhận nhiều ca bệnh nghiêm trọng, đặc biệt là ở trẻ em.
- Năm 1976: Ghi nhận 2 bệnh án nhi khoa (3 tuổi và 7 tuổi). Bệnh nhi nhập viện với các triệu chứng sốt, giật chân, liệt chi dưới, rối loạn phản xạ đầu gối, đau cẳng chân. Tỷ lệ bạch cầu ái toan trong dịch não tủy lên tới 60%.
- Năm 2004: Một báo cáo khác về 5 bệnh nhân (từ 2 đến 19 tuổi) bị viêm màng não với các triệu chứng: liệt chi dưới, sốt, nôn, đau đầu… Xét nghiệm cho thấy bạch cầu ái toan trong máu tăng 13-35% và trong dịch não tủy tăng từ 20-71%.
5. Lời khuyên phòng bệnh
Dựa trên cơ chế lây truyền, để bảo vệ bản thân và gia đình, bạn cần thực hiện nguyên tắc “Ăn chín, uống sôi”:
- Tuyệt đối không ăn ốc sên, ốc bươu, tôm, cua, ếch… ở dạng sống hoặc tái (gỏi).
- Rửa sạch rau sống dưới vòi nước chảy, ngâm nước muối trước khi ăn để loại bỏ ấu trùng hoặc chất nhầy của ốc.
- Vệ sinh môi trường, diệt chuột để cắt đứt nguồn lây chính.
Comment ×