Mô Phôi – Bài 21 – Tương bào – Mô Liên Kết

Tương Bào (Tế Bào Plasma): “Nhà Máy” Sản Xuất Kháng Thể Của Cơ Thể

Tương bào, hay còn gọi là tế bào plasma (plasma cell/plasmacyte), là những tế bào miễn dịch chuyên biệt đóng vai trò như những “nhà máy” sản xuất kháng thể, vũ khí chủ chốt của cơ thể trong cuộc chiến chống lại các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn và virus.

Nguồn Gốc: Sự Biệt Hóa Từ Tế Bào B-Lymphocyte

Tương bào là dạng trưởng thành nhất của tế bào lympho B, một loại tế bào bạch cầu quan trọng của hệ miễn dịch.[1][2] Khi cơ thể tiếp xúc với một kháng nguyên (một chất lạ có khả năng kích thích phản ứng miễn dịch), các tế bào B-lymphocyte sẽ được kích hoạt và biệt hóa để trở thành tương bào.[1][2] Quá trình này diễn ra chủ yếu trong tủy xương, hạch bạch huyết và lách.[3]

“Ngoại Hình” Đặc Trưng Của Một “Chiến Binh”

Tương bào có những đặc điểm cấu trúc rất riêng biệt, phù hợp với chức năng sản xuất và xuất khẩu protein với số lượng lớn:

• Hình dạng và kích thước: Tương bào thường có hình bầu dục hoặc hình cầu.
• Bào tương: Đặc điểm nổi bật nhất của tương bào là bào tương ưa kiềm (bắt màu xanh tím khi nhuộm) do chứa một hệ thống lưới nội chất hạt rất phát triển.[3] Đây chính là nơi các kháng thể (bản chất là protein) được tổng hợp.[4]
• Nhân tế bào: Nhân của tương bào có hình tròn, thường nằm lệch về một phía của tế bào.[3] Chất nhiễm sắc bên trong nhân cô đặc lại và sắp xếp thành từng đám, tạo nên hình ảnh đặc trưng giống như “mặt đồng hồ” hoặc “bánh xe bò”.[3]

Chức Năng Chính: Sản Xuất Kháng Thể

Nhiệm vụ cốt lõi của tương bào là sản xuất và tiết ra một lượng lớn kháng thể, hay còn gọi là globulin miễn dịch (immunoglobulin).[1][3] Mỗi tương bào là một “nhà máy chuyên dụng”, chỉ sản xuất một loại kháng thể duy nhất có khả năng nhận diện và gắn kết đặc hiệu với một kháng nguyên cụ thể đã kích hoạt tế bào B ban đầu.[1]

Các kháng thể này sau khi được tiết ra sẽ lưu thông trong máu và các dịch cơ thể, tìm đến các mầm bệnh, vô hiệu hóa chúng và đánh dấu để các tế bào miễn dịch khác dễ dàng tiêu diệt.[1]

Các Thể Russell và Tế Bào Mott: Dấu Hiệu Của Sự “Quá Tải”

Trong một số trường hợp, tương bào sản xuất kháng thể với tốc độ quá nhanh, vượt quá khả năng bài xuất ra ngoài. Lượng immunoglobulin dư thừa này sẽ tích tụ lại trong lưới nội chất hạt, khiến cho cấu trúc này giãn rộng và tạo thành các thể vùi lớn, đồng nhất gọi là các thể Russell.

Một tương bào chứa đầy các thể Russell sẽ có hình dạng đặc biệt và được gọi là tế bào Mott. Đây là dấu hiệu cho thấy tế bào đang hoạt động ở cường độ rất cao.

Liên Quan Đến Bệnh Lý

Sự tăng sinh bất thường và không kiểm soát của tương bào trong tủy xương có thể dẫn đến bệnh lý ác tính gọi là đa u tủy xương.[5][6] Trong bệnh này, các tương bào ung thư sản xuất ra một lượng lớn một loại kháng thể bất thường, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho xương, thận và hệ miễn dịch.[5][6]