SHDT – Bài 9 – Thành phần vô cơ – Thành phần nguyên tố của tế bào

THÀNH PHẦN VÔ CƠ CỦA CƠ THỂ

1. Nước ( H2O )

a. Đặc điểm:

• Tỷ lệ: Chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ thể, nhưng giảm dần theo độ tuổi (Phôi: 95% → Trẻ sơ sinh: 70% → Người trưởng thành: 60-65%).
• Cấu trúc: Phân tử nước có tính phân cực, các phân tử liên kết với nhau bằng liên kết hydro → tạo ra cột nước hoặc sức căng bề mặt.

b. Vai trò đối với sự sống:

• Nước tự do (95%): Tham gia vào quá trình chuyển hóa và trao đổi chất.
• Nước liên kết (5%): Giúp duy trì cấu trúc ổn định của các đại phân tử.
• Điều hòa nhiệt độ:
  • Nước nóng lên và nguội đi chậm → giữ thân nhiệt ổn định, tránh thay đổi đột ngột.
  • Sự bốc hơi nước (đổ mồ hôi) giúp làm mát cơ thể.

2. Các chất vô cơ khác

A. Acid, Base và độ pH

• Định nghĩa:
  • Acid: Chất cho proton ( H+ ) → làm tăng nồng độ H+ .
  • Base: Chất làm giảm nồng độ H+ (bằng cách nhận H+ hoặc tạo ra ion OH− ).
• Độ pH: Phần lớn dịch sinh học trong cơ thể có pH từ 6 - 8.
• Cân bằng pH (Rất quan trọng):
  • Sự sống chỉ duy trì trong khoảng pH nhất định (VD: pH máu chuẩn là 7,4; nếu tụt xuống 7,0 hoặc tăng lên 7,8 sẽ gây tử vong).
  • Cơ chế điều hòa: Tế bào và cơ thể sử dụng Hệ thống đệm (Buffer systems) để ổn định pH.
  • Giải thích thuật ngữ: Hệ thống đệm (ví dụ: acid carbonic – bicarbonate) giống như một "bộ giảm xóc", giúp phản ứng lại sự tăng/giảm pH để giữ môi trường bên trong luôn cân bằng.

B. Muối vô cơ và Nguyên tố vết.

• Thành phần:
  • Các muối thường gặp: NaCl, KCl, NaHCO3 , CaCl2​ , MgSO4.
  • Các nguyên tố vết (kim loại lượng nhỏ): I (Iốt), Zn (Kẽm), Fe (Sắt), Co (Cobalt)...
• Vai trò: Sự cân bằng các muối là điều kiện để các hoạt động sinh lý diễn ra bình thường.
• Ví dụ về sự mất cân bằng:
  • Ca2+ trong máu giảm quá thấp → gây co giật.
  • Mất cân bằng nồng độ K+,Na+,Ca2+ → gây rối loạn hoạt động tim

---