Đang tải câu hỏi…
Quiz Hoàn Tất!
1. Kích thước thay đổi theo "đơn đặt hàng"
Hạch nhân không có kích thước cố định mà thay đổi linh hoạt tùy thuộc vào mức độ hoạt động của tế bào:
- Tế bào ít hoạt động: Hạch nhân rất nhỏ.
- Tế bào tổng hợp nhiều protein: Hạch nhân phát triển rất lớn, có khi chiếm đến 1/4 thể tích của toàn bộ nhân tế bào.
Tại sao lại như vậy?
Vì chức năng chính của hạch nhân là sản xuất Ribosome (cỗ máy tạo ra protein). Tế bào càng cần nhiều protein thì "nhà máy" hạch nhân càng phải mở rộng quy mô để đáp ứng năng suất.
2. Cấu trúc 3 vùng: Quy trình sản xuất khép kín
Dưới kính hiển vi điện tử, hạch nhân không phải là một khối đặc đồng nhất mà được chia thành 3 vùng riêng biệt, tương ứng với dây chuyền sản xuất Ribosome:
- Tâm sợi (Fibrillar center - FC):
- Đặc điểm: Bắt màu nhạt.
- Thành phần: Chứa DNA.
- Vai trò: Đây là kho chứa nguyên liệu di truyền (gen).
- Thành phần sợi (Dense fibrillar component - DFC):
- Đặc điểm: Bắt màu đậm.
- Thành phần: Chứa rRNA đang tổng hợp.
- Vai trò: Đây là xưởng sản xuất, nơi mã gen được phiên mã thành rRNA.
- Thành phần hạt (Granular component - GC):
- Đặc điểm: Bắt màu nhạt hơn DFC, dạng hạt.
- Thành phần: Chứa các hạt tiền ribosome.
- Vai trò: Đây là kho thành phẩm, nơi rRNA và protein được lắp ráp thành các đơn vị tiền thân của ribosome trước khi xuất xưởng.
Ngoài ra, các nghiên cứu gần đây cho thấy hạch nhân còn tham gia vào việc biến đổi RNA và kiểm soát việc vận chuyển RNA ra vào hạch nhân.
3. Vùng tổ chức hạch nhân (NORs) - Nơi khởi nguồn
Hạch nhân không tự nhiên xuất hiện ở bất kỳ đâu, nó được hình thành xung quanh các vị trí đặc biệt trên nhiễm sắc thể gọi là Vùng tổ chức hạch nhân (Nucleolar Organizing Regions - NORs).
- NORs chứa gì? Chứa các gen mã hóa cho rRNA (loại 5.8S, 18S và 28S).
- Cơ chế: Khi quá trình phiên mã tiền rRNA 45S diễn ra, hạch nhân sẽ hình thành để bao bọc lấy quá trình này. Nói cách khác, hạch nhân chính là tập hợp của các máy móc và sản phẩm đang hoạt động xung quanh gen rRNA.
4. Sự biến mất và tái sinh
Hạch nhân là một cấu trúc động, gắn liền với chu kỳ sống của tế bào:
- Khi tế bào phân chia: Hạch nhân biến mất (tan rã).
- Sau khi phân chia xong: Hạch nhân được tái lập.
Quy trình tái lập:
Ban đầu, các hạch nhân nhỏ sẽ xuất hiện riêng lẻ tại các vùng NORs trên nhiễm sắc thể. Sau đó, các hạch nhân nhỏ này sẽ dung hợp lại với nhau để tạo thành một hạch nhân duy nhất và lớn nhất trong tế bào.
Comment ×